Wie mij een beetje kent, weet dat ik op vakantie niet zomaar langs een olijfboom kan rijden. Waar een ander een oude boom in het landschap ziet, wil ik weten welk ras het is, wanneer er geoogst wordt, hoe de olijven worden verwerkt en vooral: hoe de olie smaakt.

Op Corsica wordt die nieuwsgierigheid behoorlijk op de proef gesteld. We rijden inmiddels ruim een week over het eiland. Langs de kust, door de Balagne, via Ajaccio en vervolgens het bergachtige binnenland rond Corte. Overal duiken olijfbomen op. Soms in keurige jonge aanplant, maar veel vaker als enorme oude bomen die bijna vanzelfsprekend onderdeel van het landschap lijken te zijn geworden.

Waarom verkopen wij bij De Olijfolie Shop eigenlijk geen olijfolie uit Corsica?

Dat leek eerst vooral een leuke vakantievraag. Inmiddels is het een serieuze geworden. Want wie zich verdiept in de Corsicaanse olijfcultuur ontdekt een kleine maar bijzondere wereld, met eigen olijfrassen, eeuwenoude bomen, een beschermde herkomstbenaming en productiemethoden die duidelijk verschillen van wat we kennen uit bijvoorbeeld Andalusië, Toscane of Kreta.

En dan gaat bij mij vanzelf de knop om van vakantieganger naar olijfolie-importeur.

De vraag is namelijk niet of Corsica een mooi verhaal heeft. Dat antwoord kennen we inmiddels. De vraag is veel interessanter: kan Corsica een olijfolie leveren die werkelijk iets toevoegt aan een assortiment waarin al enkele van de beste olijfolies uit Spanje, Italië, Griekenland en Frankrijk staan?

“Corsica heeft alles wat een olijfolieverhaal aantrekkelijk maakt: oude bomen, lokale rassen, een uitgesproken landschap en een heel kleine productie. Maar een prachtig verhaal is voor mij nog geen reden om een olie te verkopen. Uiteindelijk moet wat er in de fles zit overtuigen.”

Een olijfeiland dat bijna niemand zo kent

Corsica wordt niet snel genoemd wanneer het over de grote olijfolieregio’s van Europa gaat. Andalusië, Toscane, Puglia, Kreta of de Peloponnesos liggen meer voor de hand. Dat is logisch: Corsica produceert op wereldschaal nauwelijks olijfolie.

Volgens de Corsicaanse AOP-organisatie gaat het om ongeveer 630 hectare olijfgaarden en ruim 135.000 productieve bomen. De gemiddelde productie ligt rond 204 ton olie per jaar. Gemiddeld wordt over de laatste tien oogsten ongeveer 60 procent als Oliu di Corsica AOP gecertificeerd.

Corsica is dus letterlijk een niche binnen een niche. Voor een importeur maakt dat het tegelijkertijd aantrekkelijk en ingewikkeld: kleine volumes, grote verschillen per oogstjaar en een sterke lokale afzetmarkt.

Olijfbomen die ouder zijn dan de dorpen eromheen

De relatie tussen Corsica en de olijfboom gaat eeuwen terug. De boom hoort hier niet alleen bij de landbouw, maar ook bij het landschap en de geschiedenis van het eiland.

In oude Corsicaanse olijfgaarden staan monumentale bomen die honderden jaren oud zijn. De Corsicaanse landbouworganisatie ODARC vermeldt zelfs exemplaren die meer dan 2.000 jaar oud kunnen zijn. Sommige oude bomen bereiken indrukwekkende afmetingen.

Prachtig om te zien, maar voor de producent bepaald niet altijd gemakkelijk. Grote, grillige bomen op hellingen laten zich veel minder efficiënt oogsten dan moderne intensieve aanplant.

De Genuezen en de Corsicaanse olijf

De geschiedenis is bovendien genuanceerder dan simpelweg “alle Corsicaanse olijfbomen zijn oeroud”. Het eiland kent eigen rassen, maar ook cultivars die tijdens historische handels- en machtsverbindingen werden geïntroduceerd. Vooral tijdens de Genuese aanwezigheid in de zestiende en zeventiende eeuw kreeg de olijventeelt een belangrijke impuls.

Rassen als Ghjermana en Aliva Nera worden met die historische invloed verbonden. Na eeuwen van aanpassing zijn ook zij volledig onderdeel geworden van het Corsicaanse olijflandschap.

Oliu di Corsica AOP

Corsica heeft een eigen beschermde oorsprongsbenaming: Huile d’Olive de Corse – Oliu di Corsica AOP. De olijven moeten uit het vastgestelde Corsicaanse gebied komen en de verwerking vindt eveneens op het eiland plaats. Ook rassen en productiewijze zijn gereguleerd.

Dat beschermt vooral identiteit en herkomst. Maar voor ons is er een belangrijke nuance: AOP is niet hetzelfde als extra vierge.

AOP is een herkomstgarantie – niet automatisch onze kwaliteitsgarantie

Binnen Oliu di Corsica kan de olie officieel zowel vierge als vierge extra zijn.

Voor De Olijfolie Shop is dat verschil niet onderhandelbaar. Als wij een Corsicaanse olie opnemen, moet die extra vierge zijn. De AOP kan een waardevolle aanvullende garantie voor herkomst en identiteit zijn, maar vervangt onze eigen kwaliteitsselectie niet.

En uitgerekend in Corte...

Tijdens deze reis komen we ook in Corte, midden op Corsica. De historische stad ligt spectaculair tussen de bergen. Terwijl wij daar rondlopen, ontdek ik een mooie toevalligheid: het Syndicat AOC Oliu di Corsica is juist in Corte gevestigd.

En er bestaat ook nog een lokaal ras dat Curtinese heet. Voor iemand die beroepsmatig met olijfolie bezig is, zijn dat van die details waardoor een vakantie vanzelf steeds meer op veldonderzoek begint te lijken.

De olijfrassen van Corsica

Misschien is dit voor mij wel het sterkste argument om serieus naar Corsicaanse olijfolie te kijken. Het eiland beschikt over cultivars die we in Nederland nauwelijks kennen en die buiten Corsica beperkt voorkomen.

Juist daarin kan voor ons de meerwaarde zitten. We hoeven niet nóg een uitstekende olie van een internationaal bekend ras te vinden. Een echt goede olie van een uitgesproken Corsicaanse cultivar kan sensorisch én inhoudelijk iets toevoegen dat we nu nog niet hebben.

Een boom die het ene jaar overvloed geeft en het volgende bijna niets

Een factor die de beschikbaarheid onvoorspelbaar maakt, is alternantie. Het verschijnsel komt in de olijventeelt overal voor, maar kan bij zeer oude, niet-geïrrigeerde bomen sterk uitgesproken zijn.

Na een uitzonderlijk grote oogst heeft de boom veel energie in zijn vruchten geïnvesteerd. De vorming van nieuwe vruchtdragende scheuten kan daardoor achterblijven, waardoor een productief jaar wordt gevolgd door een veel kleinere oogst.

Voor een kleine producent is dat verschil enorm. Voor ons als potentiële importeur betekent het dat continuïteit niet vanzelfsprekend is. Een prachtige olie vinden is één ding. Kunnen we hem een volgend oogstjaar opnieuw krijgen? Dat is een tweede vraag.

De verrassend late Corsicaanse oogst

Een van de dingen die mij tijdens mijn onderzoek het meest opvalt, is het oogstmoment. Wie veel moderne premium extra vierge olijfolie proeft, associeert topkwaliteit vaak met relatief vroege oogst: groene tot verkleurende olijven, frisse vegetale aroma’s, duidelijke bitterheid en een prikkel in de keel.

Corsica heeft daarnaast een heel andere traditie. Afhankelijk van ras, gebied en productiestijl kunnen olijven veel rijper worden geoogst. Dat levert een ander sensorisch profiel op.

En precies daar wordt het voor mij technisch interessant.

Récolte sur l’Arbre versus Récolte à l’Ancienne

Zacht is niet hetzelfde als beter

Veel consumenten koppelen zacht aan kwaliteit. Bij olijfolie werkt dat niet zo eenvoudig. Bitterheid en pikantheid zijn bij goede extra vierge olijfolie geen fouten. Ze kunnen juist natuurlijke eigenschappen zijn van verse olie en hangen onder andere samen met cultivar, rijpheid en fenolische verbindingen.

Dat betekent niet dat een zachte traditionele Corsicaanse olie minderwaardig is. Een rijpere olie kan prachtig aromatisch en complex zijn. De vraag is alleen welke stijl werkelijk iets toevoegt aan ons assortiment.

Waarom Corsicaanse olijfolie relatief duur is

Corsica kan op prijs onmogelijk concurreren met grootschalige gebieden waar duizenden hectares efficiënt en grotendeels gemechaniseerd worden geoogst.

Hier zien we kleine percelen, hoogteverschillen, oude bomen, beperkte mechanisatie en relatief veel arbeid. Tel daarbij kleine productievolumes, botteling en eilandlogistiek op en een serieuze Corsicaanse olie zal vrijwel vanzelf aan de bovenkant van de markt terechtkomen.

Duur is niet hetzelfde als te duur. Maar een hoge kostprijs verklaart een hoge verkoopprijs; hij bewijst nog geen hoge kwaliteit.

“Corsica heeft een geweldig verhaal. Maar wij kopen uiteindelijk geen verhalen in. Wij kopen olijfolie in.”

Waarom hebben we dit eigenlijk nooit eerder aangeboden gekregen?

Na wat onderzoek wordt ook dat begrijpelijker. De hele Corsicaanse sector is klein. Veel producenten werken met beperkte volumes, terwijl er op het eiland zelf een sterke markt is. Ook continentaal Frankrijk ligt als eerste afzetmarkt voor de hand.

Eerder sectormateriaal liet zien dat het overgrote deel van de productie op Corsica en het Franse vasteland werd verkocht en slechts een zeer klein deel daadwerkelijk werd geëxporteerd.

Misschien is het dus helemaal niet vreemd dat in al die jaren nauwelijks Corsicaanse producenten bij ons hebben aangeklopt. Wie weinig produceert en zijn olie dichtbij huis kan verkopen, hoeft niet vanzelfsprekend op zoek naar een Nederlandse importeur.

Wat zouden wij dan precies zoeken?

Ik zou niet naar Corsica gaan met de opdracht: we moeten een Corsicaanse olie kopen. Dat is precies de verkeerde volgorde. Een regio krijgt bij ons geen plek omdat er nog een leeg vakje op de kaart staat. De olie moet iets toevoegen.

Wat kan Corsica aan ons assortiment toevoegen?

Ten eerste de rassen. Een Sabina, Curtinese of Zinzala vertelt een ander verhaal dan Arbequina, Picual, Koroneiki of Frantoio.

Ten tweede de schaal. Hier is nauwelijks sprake van massaproductie. De interessantste producent kan zomaar iemand zijn met een paar hectare en een beperkte hoeveelheid olie.

Ten derde het terroir. Bergen, kust, droge zomers, microklimaten en de geurige maquis vormen een omgeving die werkelijk anders is dan Andalusië, Toscane of Kreta.

En ten vierde het verhaal. Niet als marketingtruc, maar omdat bij een goed landbouwproduct de geschiedenis van een plek werkelijk onderdeel kan zijn van wat je proeft en koopt.

Na een week kijk ik anders naar die bomen

Dat is misschien wel het leukste aan deze reis. De eerste dagen zie je vooral het landschap. De zee, de bergen, de kleine dorpen en overal dat ruige Corsicaanse groen.

Na een tijdje begin ik steeds vaker naar de olijfbomen te kijken. Een enorme oude boom langs een weg is ineens niet zomaar een mooie boom meer. Welk ras is het? Hoe oud is hij? Wordt er nog geoogst? Waar worden de olijven gemalen?

En ik merk dat ik bij iedere fles Corsicaanse olie die ik zie automatisch het etiket omdraai. Welk ras? Welke oogst? Extra vierge? AOP? Eigen molen? Hoe groot is de producent?

Vakantie of niet: uiteindelijk blijf ik natuurlijk olijfolie-importeur.

Dus: moeten we Corsicaanse olijfolie gaan verkopen?

Mijn antwoord na deze reis is: misschien.

En dat is positiever dan het klinkt. Ik vind inmiddels namelijk wél dat we serieus naar Corsicaanse olijfolie moeten gaan zoeken. Corsica heeft voldoende eigen identiteit om werkelijk iets aan ons assortiment toe te kunnen voegen.

Maar we gaan niet zomaar een Corsicaanse olie inkopen omdat we na een prachtige vakantie verliefd zijn geworden op het eiland.

We zoeken niet naar een Corsicaanse olijfolie. We zoeken naar dé Corsicaanse olijfolie.

Een extra vierge van een producent die zijn herkomst serieus neemt, met lokale rassen werkt, technisch uitstekend produceert en een olie maakt die ook zonder etiket, zonder uitzicht op de bergen en zonder het verhaal overeind blijft.

Als we die vinden, dan zeg ik: doen.

Als we vooral een prachtig landgoed, eeuwenoude bomen, een AOP-logo en een mooi verhaal vinden, maar de olie zelf niet bijzonder genoeg is, dan doen we het juist niet.

“Corsica heeft alles in huis om een uitzonderlijke olijfolie voort te brengen. Nu moeten we alleen nog die ene producent vinden die niet alleen een prachtig Corsicaans verhaal heeft, maar wiens olie ook overeind blijft wanneer ik de fles en het etiket uit het zicht zet en alleen proef wat erin zit.”

En pas dán komt Corsica bij De Olijfolie Shop op de plank.

Voor dit verhaal zijn onder meer gegevens geraadpleegd van het Syndicat AOC Oliu di Corsica, de officiële documentatie van Huile d’Olive de Corse – Oliu di Corsica AOP en ODARC, het Office du Développement Agricole et Rural de Corse. Productie- en sectordata kunnen per oogstjaar verschillen.

Verder lezen

Meer verhalen over herkomst, productie, smaak en kwaliteit.