Shop
Zet drie glaasjes op tafel en laat iemand anders schenken. Vraag je gasten welk glas het groenst ruikt, welk het zachtst smaakt en welk nog even peperig blijft hangen. Vertel pas daarna dat alle drie de oliën van precies hetzelfde olijfras zijn gemaakt.
Na het tweede glas denk je misschien al: hoe kan dit nou dezelfde olijf zijn? Zet de flessen voorlopig uit het zicht. Anders proeft het etiket gewoon mee.
Eerst blind proeven
- Gebruik drie gelijke, liefst ondoorzichtige glaasjes. Laat de schenker ze in willekeurige volgorde vullen, met telkens een klein bodempje olie op dezelfde temperatuur. Zet A, B en C bij de glazen. De schenker houdt de volgorde voor zichzelf.
- Verwarm elk glas even in je hand en dek het af met je andere hand. Ruik eerst kort en schrijf op waar de geur je als eerste aan doet denken.
- Neem een klein slokje en laat de olie over je tong gaan. Merk op wat je op je tong bitter vindt en of je even later peper achter in je keel voelt. Neem tussen de glaasjes een slok water.
- Proef de eerste en de laatste nog eens naast elkaar. Noteer waar je neus het meeste groen vindt, welke olie het zachtst overkomt en welke je het meest verrast.
Schrijf je eigen woorden op vóór je de proefnotities leest. Als iemand ‘tuin na het grasmaaien’ opschrijft, heeft die meteen een bruikbare beschrijving.
De onthulling
Vraag de schenker welke olie in welk glas zat en leg je aantekeningen naast de drie flessen.
Klik hier voor de onthulling
L’Albagés, Lleida · Catalonië
Pons Primum Oleum
Pons gebruikt de eerste groene Arbequina’s van de oogst, op het eigen landgoed in L’Albagés. De olijven groeien op terrassen, op zo’n 500 meter hoogte. Pons beschrijft een frisgroen profiel met bloemen, kreupelhout en een kruidige indruk. Van dit drietal zou ik hier als eerste letten op het peperige gevoel dat na het slikken kan opkomen.
Wat mij telkens opvalt, is een hint van chocolade. Denk aan de geur van ongezoete cacao. Probeer na het slikken zachtjes door je neus uit te ademen. Zo merk je soms een aroma op dat bij het ruiken aan het glas nog op de achtergrond bleef. De zeer vroege pluk helpt het aromaprofiel van deze olie vorm te geven. Let bij een tweede slok eens apart op de geur die je aan cacao doet denken en op het bitter dat je op je tong proeft.
Bekijk Pons Primum Oleum →
Tarragona · Catalonië
Tarragona van Gasull
Voor deze Arbequina blijven we in Catalonië, in de streek rond Tarragona. Molí d’Oli Gasull bottelt de olie ongefilterd voor ons. Tarragona hoorde bij de eerste oliën in de shop. Het etiket is gebaseerd op een schilderij van Michel Poort.
Bij deze fles denk ik aan groene appeltjes en onrijpe banaan. Ruik eens met het beeld van een doorgesneden groene appel in je hoofd. En denk bij banaan aan die frisse geur bij de schil, net voordat de banaan geel en zoet wordt. In de mond vind ik Tarragona rond en mild. Je ruikt dus volop groen en voelt tegelijk weinig peper.
Bekijk Tarragona van Gasull →
Finca El Hoyo, Badajoz · Extremadura
Naturvie Arbequina
De derde olie komt van Naturvie in Extremadura, in het westen van Spanje. In deze zachte Arbequina valt mij vooral de complexiteit op. Naturvie beschrijft groene appel en banaan, en noemt ook gras, tomatenplant en amandel. Bij de tweede keer ruiken is er dus alle reden om verder te zoeken dan de eerste fruitige indruk.
Proef hem nog eens naast Tarragona. Bij Tarragona springen voor mij appel en banaan eruit. Bij Naturvie blijf ik wat langer zoeken naar de andere geuren. Zo kun je twee milde oliën hebben die je om een heel andere reden een tweede keer proeft.
Bekijk Naturvie Arbequina →Waarom smaakt hetzelfde ras zo verschillend?
Denk aan appels van hetzelfde ras uit twee verschillende boomgaarden. Het ras herken je soms direct. Hoe rijp de appel is en hoe hij het seizoen is doorgekomen, merk je óók. Bij olijfolie komt er nog een beslissende stap bij. Iemand moet de vrucht verwerken tot olie.
De plek en het seizoen
Warmte en de hoeveelheid water die een boom krijgt, beïnvloeden hoe de vrucht zich ontwikkelt. In een driejarige proef met Arbequina veranderde de samenstelling van geurstoffen in de olie toen onderzoekers de hoeveelheid irrigatiewater varieerden. Twee gaarden binnen één regio kunnen al verschillen in waterbeschikbaarheid, bodem en temperatuur.
De rijpheid bij de pluk
Tijdens het rijpen verandert de samenstelling van de vrucht. Een vroege pluk kan meer groene indrukken en een uitgesprokener bitterheid of peperigheid opleveren. Kijk vooral naar hoe rijp de olijf was toen ze van de tak ging. Dezelfde datum kan op twee plaatsen een ander rijpheidsstadium opleveren.
De keuzes in de molen
Bij het kneuzen van de olijven komen enzymen en stoffen uit de vrucht bij elkaar. Daarbij ontstaan geurstoffen. Ook hoe lang en hoe warm de maker de olijvenpasta mengt, speelt mee. Onderzoekers die bij Arbequina verschillende mengtijden en temperaturen uitprobeerden, vonden verschillen in de geuren die het proefpanel herkende.
Wil je precies weten welke keuze een verschil veroorzaakte? Dan zou je bijvoorbeeld één partij olijven moeten splitsen en in dezelfde molen alleen de mengtemperatuur moeten veranderen. Met deze drie flessen proef je het resultaat van het hele traject, van gaard tot glas.
Veelgestelde vragen over Arbequina
Wat betekent 100% Arbequina op de fles?
Alle gebruikte olijven zijn van het ras Arbequina. De producent kan olijven van meerdere percelen of plukmomenten samen verwerken en nog steeds een olie van 100% Arbequina maken.
Kan ik aan de kleur zien welke olie het groenst smaakt?
De kleur wordt mede bepaald door pigmenten uit de vrucht. Het groene aroma beoordeel je met je neus. Bij professionele proeverijen is de kleur van de olie afgeschermd, zodat die je verwachting niet stuurt.
Zit er chocolade, appel of banaan in deze oliën?
Deze drie extra vierge oliën zijn gemaakt van olijven. Cacao, appel en banaan zijn woorden voor vertrouwde geuren waaraan de olie je kan doen denken. Vergelijk het met een wijn die naar kersen ruikt.
Zal dezelfde fles volgend jaar precies hetzelfde smaken?
Het karakter van een huis kan herkenbaar blijven. Het weer in het groeiseizoen, de rijpheid bij de oogst en de tijd tussen bottelen en proeven kunnen de indruk wel verschuiven. Gebruik bij een vergelijkende proeverij liefst flessen van dezelfde oogst en open ze rond hetzelfde moment.
Wat is het verschil tussen fruitigheid en zoetheid?
Bij het proeven van olijfolie beschrijft fruitigheid wat je ruikt dat aan verse, groene of rijpe olijven doet denken. Een olie kan heel fruitig ruiken en zacht overkomen. Die zachte indruk noemen proevers soms zoet, vooral als bitterheid en peperigheid bescheiden blijven.
