Cake met olijfolie heeft een eigen karakter: een soepele, zachte kruim en een subtiele fruitigheid die prachtig kan samengaan met sinaasappel, citroen of noten. Goede extra vierge is in dit gebak een volwaardig ingrediënt.

Stel u een tafel voor onder een pergola. Er staat koffie, een schaal sinaasappels en een eenvoudige ronde cake waarvan al een flinke punt ontbreekt. Geen dikke laag glazuur. De geur van citrus en de goudbruine korst doen het werk.

Bij olijfolie denken we al snel aan salade, brood of een warme pan. Maar wie een goede olijfoliecake proeft, ontdekt nog een andere kant. De olie kan gebak zachtheid geven én een herkenbare eigen smaak. Hieronder vindt u een recept voor sinaasappelcake, plus uitleg over het kiezen van de olie en het vervangen van boter.

Er bestaat niet één geboorteakte van de olijfoliecake. Rond de Middellandse Zee zijn verschillende zoete baktradities ontstaan waarin olijfolie een plaats heeft. Het ene gebak is luchtig, het andere juist compact of knapperig.

Neem de Toscaanse castagnaccio: een traditioneel gebak van kastanjemeel, water en olijfolie, vaak met rozemarijn, rozijnen of noten. De structuur is heel anders dan die van onze sinaasappelcake. Het laat wel mooi zien dat olijfolie al lang thuishoort in de zoete keuken.

Spanje kent weer de tortas de aceite: dunne, krokante baksels met olijfolie. Inés Rosales bouwde er vanaf 1910 in de omgeving van Sevilla een bedrijf mee op, voortbouwend op een familierecept.

Een Toscaanse kastanjekoek en een Spaanse torta zijn geen varianten van hetzelfde cakerecept. Hun overeenkomst is de vanzelfsprekende rol van olie. Wie daarmee opgroeit, hoeft niet eerst overtuigd te worden dat olijfolie en zoet bij elkaar kunnen passen.

Onze cake met sinaasappel sluit aan bij die mediterrane smaakwereld. Het is een eenvoudige moderne olijfoliecake, geen reconstructie van één historisch streekrecept.

Olijfolie blijft bij gewone kamertemperatuur vloeibaar. Boter bevat naast vet ook water en heeft een ander smeltgedrag. Dat verschil beïnvloedt hoe de kruim aanvoelt wanneer de cake eenmaal is afgekoeld.

Olie kan bijdragen aan een soepel, mals mondgevoel. Dat is ook waarom oliehoudende cakes vaak prettig blijven eten nadat ze een dag goed verpakt op het aanrecht hebben gestaan.

Maar smeuïgheid is geen eigenschap van de olie alleen. De hoeveelheid bloem, suiker, ei en vocht, de mengmethode en de baktijd doen allemaal mee. Een cake die veel te lang in de oven staat, wordt niet gered door het woord olijfolie in het recept.

Ook luchtigheid komt ergens vandaan. Bij een klassieke botercake wordt vaak lucht opgebouwd door boter en suiker te kloppen. Een roerbeslag met olie werkt anders. Eieren en rijsmiddelen helpen daar de structuur en het volume te vormen.

Voor een eerste sinaasappelcake adviseer ik een zachte, fruitige extra vierge. Arbequina is een mooie richting: denk aan appel, banaan en amandel, met relatief weinig bitterheid en peperigheid. Het precieze karakter verschilt per producent en oogst.

Een krachtigere olie kan interessant zijn, bijvoorbeeld als u bewust een groen accent tegenover chocolade wilt zetten. Bij een lichte citruscake zou ik beginnen met balans. U wilt de sinaasappel en de olie samen proeven.

Proef daarom een druppeltje van de olie voordat u gaat bakken. Een frisse, prettige smaak is een goed begin. Een cake is geen bestemming om een muffe of ranzige fles alsnog op te maken.

NICO’S KEUZE VOOR CAKE

Naturvie Arbequina

100% Arbequina   /   Extremadura, Spanje   /   Extra vierge

Zacht en groen-fruitig, met aroma’s van onder meer groene appel, banaan en amandel. Een ronde stijl met weinig bitterheid en pittigheid. Mijn keuze als de cake wel naar olijfolie mag smaken, maar vriendelijk moet blijven.

Fruitigheid7/10

 

Bitterheid2/10

 

Pittigheid2/10

 

Intensiteit5/10

 

Smaakindicatie volgens onze productpagina, op een schaal van 1 tot 10.

Bekijk Naturvie Arbequina →

Een eenvoudige roercake met een zachte kruim. Het beslag is vrij vloeibaar: dat hoort bij deze formule. Het recept is in metrische hoeveelheden uitgewerkt op basis van Everyday Olive Oil Cake van Stephanie Cho voor King Arthur Baking.

Weeg de olie hier in grammen: 100 g olijfolie is ongeveer 110 ml, niet 100 ml. En let op de twee rijsmiddelen: zuiveringszout en bakpoeder zijn verschillende ingrediënten. Gebruik gewone bloem, geen zelfrijzend bakmeel naast deze hoeveelheden rijsmiddel.

Bij een springvorm kan dun beslag door een slecht sluitende naad lekken. Een goed sluitende of dichte bakvorm werkt daarom prettig. Zet de vorm in het midden van de oven en vertrouw bij de gaarheid op de cake, niet alleen op de klok.

Vaak kan olie een plaats krijgen in cake, maar niet ieder recept laat zich met één simpele vervanging ombouwen. Boter levert smaak, vet, water én bij het opkloppen een bepaalde structuur. Olijfolie is vloeibaar vet en neemt die taken niet allemaal op dezelfde manier over.

Vooral bij een recept waarin zachte boter lang met suiker wordt geklopt, verandert u met olie ook de manier waarop lucht in het beslag komt. Het gaat dus om meer dan de hoeveelheid vet.

U komt omrekentabellen tegen met ongeveer drie volumedelen olie voor vier volumedelen boter. Zo’n verhouding kan een vertrekpunt zijn bij passende recepten, maar is geen universele gramregel. Schep een hoeveelheid uit een cup of lepel niet zonder meer om naar hetzelfde aantal grammen.

Mijn advies voor de eerste keer: bak een recept dat als olijfoliecake is ontwikkeld, zoals het recept hierboven. Dan passen de olie, het vocht, de rijsmiddelen en de werkwijze bij elkaar.

Sinaasappelsap geeft vocht en een friszoet accent. De fijne rasp brengt vooral de herkenbare geur van de schil mee. Samen met een zachte, fruitige olie ontstaat een ander smaakbeeld dan bij een uitgesproken boterige cake.

Rasp alleen het gekleurde buitenste laagje van een goed gewassen sinaasappel. Veel wit van de schil kan een ongewenste bittere smaak geven. Proef de cake pas goed als hij is afgekoeld: structuur en aroma komen dan duidelijker naar voren.

U hoeft er weinig bij te serveren. Een lichte bestuiving poedersuiker kan mooi zijn. Wilt u er een dessert van maken, geef er dan een paar partjes sinaasappel en een lepel yoghurt bij. Houd de garnering bescheiden, zodat u de cake zelf blijft proeven.

Bewaar de volledig afgekoelde cake goed afgesloten en eet hem bij voorkeur binnen twee tot drie dagen. Zonder bederfelijke garnering kan hij op een koele plaats bij kamertemperatuur staan. Zet een topping van room of yoghurt pas bij het serveren op de cake en bewaar zulke toppings gekoeld.

Een olijfoliecake kan de volgende dag nog heel prettig eten. Dat betekent niet dat hij vanzelf beter wordt zonder goed bewaren: afsluiten voorkomt dat de kruim onnodig uitdroogt.