Shop
In veel delen van Midden-Italië werd 2014 een nachtmerrie. De winter was uitzonderlijk zacht; de zomer was koel en nat. Precies het weer waar de olijfvlieg zich uitstekend bij voelt.
De vrouwelijke olijfvlieg prikt door de schil van de olijf en legt er een eitje in. De larve vreet zich vervolgens door het vruchtvlees. Aangetaste olijven kunnen vroeg vallen, rotten of nauwelijks nog goede olie opleveren.
In Toscane en Umbrië zagen telers in 2014 aantastingen die in sommige boomgaarden vrijwel de hele oogst troffen. Sommige producenten oogstten noodgedwongen heel vroeg; anderen lieten de pluk helemaal achterwege.
De vlieg was de directe dader. De zachte winter en vochtige zomer gaven haar echter precies de voorsprong die nodig was om populaties snel te laten exploderen.
De olijfvlieg — Bactrocera oleae — is dé gespecialiseerde plaag van de olijf. Zij tast vooral de vrucht aan. Dat verschil is belangrijk: een slechte plaag kan een oogst ruïneren, maar maakt de oude boom doorgaans niet dood.
Vroeg geplukte, nog groene olijven zijn minder lang beschikbaar voor de vlieg. De keuze voor vroeg oogsten is vooral een smaak- en kwaliteitskeuze, maar kan in risicovolle jaren ook schade beperken. Minder kilo’s olie, maar vaak meer geur, bitterheid, prikkeling en frisheid in de fles. Lees ook over de olijvenoogst: van boom tot fles.
Terwijl de olijfvlieg de vrucht opeet, bedreigt Xylella fastidiosa de boom zelf. De bacterie werd in 2013 voor het eerst in de Europese Unie vastgesteld in de olijfgaarden van Salento, in het zuiden van Puglia.
Xylella leeft in de watertransportvaten van een plant. Daardoor raakt de waterstroom naar takken en bladeren verstoord. De kroon verdroogt, takken sterven af en een aangetaste olijfboom kan uiteindelijk volledig bezwijken.
De bacterie wordt verspreid door sapzuigende insecten, vooral de gewone schuimcicade. Die is klein en alledaags — het insect achter de bekende schuimnestjes op gras en kruiden. Maar als drager van de bacterie kan hij een ramp van boom naar boom helpen verspreiden.
Voor de eeuwenoude olijfgaarden van Puglia was dit niet alleen een landbouwprobleem. Het veranderde het landschap, families, molens en dorpen.
In gesprekken worden ze soms op één hoop gegooid. Begrijpelijk: beide kunnen dramatisch zijn. Maar biologisch én praktisch zijn het twee volstrekt verschillende problemen.
✓ De larve beschadigt het vruchtvlees
✓ Kan opbrengst en oliekwaliteit in één seizoen sterk verlagen
✓ De boom blijft doorgaans leven
✓ Verspreid door sapzuigende cicaden
✓ Laat takken en kruinen verdrogen
✓ Kan de boom en het landschap voorgoed veranderen
Als er minder gezonde olijven beschikbaar zijn, stijgt de druk op iedere schakel: producent, molen, bottelaar, importeur en uiteindelijk de liefhebber aan tafel. Maar voor serieuze producenten is er nog iets belangrijkers: ze kiezen liever voor minder olie dan voor olie die niet aan hun eigen norm voldoet.
Van krachtige Coratina uit Puglia tot biologische Picual van Sicilië en een bijzondere zachte olie van Galantino: drie totaal verschillende voorbeelden van Italiaans vakmanschap.
Een frisse, goed gemaakte extra vierge olijfolie is geen vanzelfsprekendheid. Ontdek de oliën die producenten ondanks weer, plagen en risico’s met enorme zorg maken.
Bekijk Extra Vierge →Ontdek Italiaanse olijfolie →Maakt de olijfvlieg olijfbomen dood?
Meestal niet. De olijfvlieg beschadigt vooral de vrucht en daarmee de oogst en oliekwaliteit. Xylella is juist de bacterie die een olijfboom zelf ernstig kan verzwakken en laten afsterven.
Was de Italiaanse olijfcrisis één gebeurtenis?
Nee. De rampoogst van 2014 was vooral verbonden aan uitzonderlijk gunstig weer voor de olijfvlieg. De uitbraak van Xylella in Puglia begon rond dezelfde periode, maar is een andere en langduriger crisis.
Kun je Xylella genezen?
Er bestaat geen eenvoudige genezing voor een besmette boom. Daarom ligt de nadruk op toezicht, het beperken van verspreiding en onderzoek naar resistente rassen en duurzame beheersmaatregelen.
Meer verhalen over smaak, oogst, olijfsoorten en kwaliteit? Terug naar De Olijfolie Academie →
