Extra Vierge: puur, maar ook superieur?

9 Jul 2026

door Nico van Donkelaar

Extra Vierge: puur, maar ook superieur?

Op vrijwel iedere fles kwaliteitsolijfolie staat Extra Vierge. Veel mensen denken dat dit automatisch betekent dat ze de allerbeste olijfolie kopen. Dat is begrijpelijk, want de naam klinkt indrukwekkend. Maar wat betekent Extra Vierge nu eigenlijk? De officiële definitie bestaat uit een paar onderdelen.

Allereerst moet de olie uitsluitend uit olijven zijn verkregen. Er mogen dus geen andere plantaardige oliën zijn toegevoegd. De fles bevat alleen olijven en verder niets. Daarnaast moet de olie zijn gewonnen op uitsluitend mechanische wijze. Dat betekent dat de olijven worden gewassen, geplet, gekneed en vervolgens met een centrifuge van de olie worden gescheiden. Er komen geen chemische oplosmiddelen of raffinageprocessen aan te pas. Extra vierge olijfolie is dus een puur natuurproduct.

Dan volgt misschien wel het meest opvallende deel van de definitie: de olie moet van superieure kwaliteit zijn. Dat klinkt alsof alleen de allerbeste olijfolie deze benaming mag dragen. In werkelijkheid ligt dat genuanceerder. Om Extra Vierge te mogen heten, moet de olie aan een aantal laboratoriumwaarden voldoen. De bekendste is de vrije zuurgraad. Die mag maximaal 0,8% bedragen. Belangrijk om te weten is dat deze zuurgraad niets zegt over hoe zuur de olie smaakt. Het is een maat voor de hoeveelheid vrije vetzuren die zijn ontstaan doordat olijven beschadigd waren of niet optimaal zijn verwerkt. Hoe lager de waarde, hoe beter de kwaliteit van het uitgangsmateriaal en de verwerking. De zuurgraad is dus een soort zuiverheidsmeter.

Ook de peroxidewaarde wordt gemeten. Die mag maximaal 20 meq O₂/kg zijn. Deze waarde geeft aan in hoeverre de olie al is begonnen met oxideren. Simpel gezegd: hoe verser en beter beschermd de olie is, hoe lager deze waarde zal zijn. De peroxidewaarde is dus een soort versheidsmeter.

Daarnaast controleert het laboratorium de zogenaamde K232-, K270- en ΔK-waarden. Dat klinkt ingewikkeld, maar deze metingen vertellen vooral of de olie al verouderd is, te veel warmte heeft gehad of aanwijzingen vertoont van raffinage of vermenging met andere oliën. Ze vormen als het ware een extra controle of de olie echt puur en onbewerkt is.

Maar daarmee is de beoordeling nog niet klaar.

Iedere Extra Vierge olijfolie moet ook worden geproefd door een erkend professioneel proefpanel. Dit panel beoordeelt de olie op geur en smaak. Ze controleren allereerst of er geen defecten aanwezig zijn, zoals ranzigheid, schimmel, wijnachtige of azijnachtige tonen, muffe geuren of andere afwijkingen die ontstaan door slechte olijven of een verkeerde verwerking. Daarnaast kijkt het panel naar de positieve eigenschappen van de olie. Een goede Extra Vierge heeft een fruitig aroma en mag bitter en peperig smaken. Die bitterheid en het prikkelende gevoel in de keel zijn juist kenmerken van verse olijven en een hoog gehalte aan gezonde antioxidanten. Pas wanneer zowel de laboratoriumanalyses als de smaaktest succesvol zijn afgerond, mag de olie officieel Extra Vierge op het etiket dragen.

Maar is Extra Vierge daarmee ook een garantie voor topkwaliteit?

Nee! Extra Vierge is vooral een garantie dat u een echte, pure olijfolie koopt. Een olie die rechtstreeks uit olijven is gewonnen, zonder chemische raffinage en zonder vermenging met andere plantaardige oliën of geraffineerde olijfolie. Dat is een belangrijke zekerheid. Maar het zegt veel minder over hoe uitzonderlijk goed die olie werkelijk is.

Neem bijvoorbeeld de laboratoriumwaarden. Bij de beste producenten zijn een zuurgraad van 0,2% of zelfs lager en een peroxidewaarde van rond de 7 heel normaal. Dat laat zien hoe zorgvuldig de olijven zijn behandeld: snel geoogst, direct verwerkt en perfect bewaard. Vergelijk dat eens met de wettelijke grenswaarden van 0,8% zuurgraad en 20 peroxide. Een olie mag dus nog ruimschoots binnen de officiële normen vallen, terwijl de kwaliteit al aanzienlijk lager ligt dan die van de echte topklasse. Daarom is de term 'superieure kwaliteit' eigenlijk misleidend. De wettelijke eisen sluiten slechte of vervalste olijfolie uit, maar ze maken geen onderscheid tussen een goede en een werkelijk uitzonderlijke olijfolie.

Extra Vierge is dus een uitstekend begin. Het betekent dat de olie puur, natuurlijk en authentiek is. Maar wie echt de beste olijfolie zoekt, zal verder moeten kijken dan alleen de woorden Extra Vierge op het etiket.

De laboratoriumtest van de olijfolie zie ik als een soort APK keuring. Goedgekeurd betekent dat je ermee de weg op mag, maar maakt van je auto nog geen Ferrari van superieure kwaliteit.
Nico van Donkelaar, De Olijfolie Shop.

Hoe bulk olijfoliemakers van hun olijfolie met (te) hoge waardes afkomen

Een producent mag extra vierge olijfolie mengen met andere extra vierge olijfolie. Dat is zelfs heel gebruikelijk. Vrijwel alle grote merken maken een blend van verschillende olijfvariëteiten, oogstperiodes of herkomsten om een constante smaak en kwaliteit te krijgen. Daarbij kan een producent ook partijen mengen met verschillende laboratoriumwaarden. Bijvoorbeeld:

Partij A: zuurgraad 0,2% en peroxide 6
Partij B: zuurgraad 0,7% en peroxide 18

De blend komt dan bijvoorbeeld uit op een zuurgraad van 0,4% en een peroxidewaarde van 11. Dat is volkomen legaal. Maar er zit een grens aan wat je kunt corrigeren. Een partij met een peroxidewaarde van bijvoorbeeld 35 of een zuurgraad van 1,5% kun je niet zomaar "redden" door er wat goede olie doorheen te mengen. Dat kan theoretisch wel als je enorme hoeveelheden topolie gebruikt, maar economisch is dat meestal niet interessant. Bovendien blijven vaak ook andere kwaliteitsparameters, zoals de K232-, K270- en ΔK-waarden én de smaakafwijkingen, zichtbaar. En juist daar komt het proefpanel om de hoek kijken. Stel dat een olie een lichte ranzigheid of muffigheid heeft. Dan verdwijnt die geur niet vanzelf door te mengen. Het proefpanel kan zulke defecten nog steeds waarnemen en mag de olie geen Extra Vierge heten.

In landen waar miljoenen liters worden verhandeld, worden oliën van verschillende producenten en soms zelfs uit verschillende landen samengevoegd. Daarbij wordt gezocht naar een blend die:

onder de 0,8% zuurgraad blijft;
onder de peroxidegrens blijft;
aan de K-waarden voldoet;
geen waarneembare smaakdefecten meer heeft.

Dat betekent dat de uiteindelijke olie net binnen de wettelijke grenzen kan vallen, terwijl geen van de afzonderlijke partijen van uitzonderlijke kwaliteit was. Daarom zeggen veel kwaliteitsproducenten dat de wettelijke grenswaarden geen streefwaarden zijn, maar minimumvoorwaarden.

Een topolie zit vaak rond:

Zuurgraad: 0,1–0,3%
Peroxide: 4–8

Terwijl de wet toestaat:

Zuurgraad: maximaal 0,8%
Peroxide: maximaal 20

Dat is een enorm verschil. Dit ondersteunt eigenlijk precies onze stelling: Extra Vierge garandeert dat de olie authentiek en ongeraffineerd is, maar niet dat je de hoogste kwaliteit in handen hebt. De wettelijke eisen zijn bedoeld om slechte of vervalste olie uit te sluiten, niet om de absolute top van de markt te onderscheiden. Dat is precies waarom een olie die nét aan de norm voldoet dezelfde aanduiding "Extra Vierge" mag dragen als een olie van een producent die met uiterste zorg werkt en laboratoriumwaarden haalt die vele malen beter zijn dan de wettelijke minimumvereisten.

Ons advies: Koop topkwaliteit extra vierge olijfolie met een lage zuurgraad (zuiverheidsmeter) en lage peroxide (versheidmeter). Al onze olijfolies hebben veel lagere waardes dan het wettelijk maximum. kijk HIER voor een selectie van de beste.