Olijfwater: van afvalproduct tot hippe gezondheidsdrank

Bij het maken van olijfolie blijft naast olie ook het natuurlijke water uit de olijf achter. Eeuwenlang was dit vooral een lastige reststroom, maar tegenwoordig is er juist belangstelling voor de polyfenolen die in dit water terechtkomen. Inmiddels verschijnt olive water zelfs als modern drankje op de markt. Maar let op: niet alles waarop 'olive water' staat, is daadwerkelijk het water uit de olijfvrucht.

Een olijf levert veel meer dan alleen olie

Olijfolie kennen we. Olijven kennen we. Maar olijfwater?

Het klinkt als een moderne vondst. Een hip flesje of blikje, wat bubbels erin, een olijftak op het etiket en misschien een verwijzing naar antioxidanten. Toch begint het echte verhaal van olijfwater helemaal niet bij een marketingbureau. Het begint in de olijfmolen.

Een verse olijf bevat namelijk niet alleen olie. Een groot gedeelte van de vrucht bestaat uit water. Wanneer olijven worden vermalen tot een pasta en die pasta vervolgens wordt gescheiden, willen we natuurlijk vooral één product hebben: de olijfolie. Maar er blijft meer achter.

Waar komt dat olijfwater vandaan?

In een moderne olijfmolen worden de olijven eerst vermalen tot een pasta. Na het kneden wordt deze pasta met behulp van centrifuges gescheiden. Daarbij ontstaan verschillende fracties.

De olie is de vetfractie die uiteindelijk onze olijfolie wordt.

Het water is voor een belangrijk deel het vocht dat van nature in de olijfvrucht aanwezig is.

De vaste fractie bestaat onder andere uit vruchtvlees, schil en resten van de pit.

Een deel van de polyfenolen gaat niet met de olie mee

Olijven bevatten verschillende fenolische verbindingen. Sommige daarvan zijn relatief goed oplosbaar in water. Tijdens de productie komt daarom niet alles in de olijfolie terecht.

Een deel blijft achter in de vaste massa en een deel gaat mee met de waterige fractie. In die waterfractie kunnen onder andere hydroxytyrosol, tyrosol en verbindingen afkomstig van oleuropeïne voorkomen.

Olijfwater is helemaal niet nieuw

Zolang mensen olie uit olijven halen, komt er vocht uit de vrucht vrij. Het waterige bijproduct van olijfolieproductie bestaat dus al duizenden jaren.

Alleen keek men er vroeger heel anders naar. Het donkere water uit een olijfmolen bevat veel organisch materiaal en fenolische verbindingen. Daardoor is het niet zomaar water dat probleemloos kan worden geloosd. In grote hoeveelheden kan het belastend zijn voor bodem en milieu.

Eeuwenlang was de vraag daarom vooral: hoe komen we van deze reststroom af? Tegenwoordig wordt steeds vaker een andere vraag gesteld: kunnen we er waardevolle stoffen uit terugwinnen?

Afval → polyfenolen → ingrediënt → drankje

Met moderne filtratie-, scheidings- en concentratietechnieken kunnen interessante bestanddelen uit de waterfractie worden teruggewonnen. Vooral hydroxytyrosol krijgt daarbij veel aandacht.

Daarmee verandert een eeuwenoude afvalstroom in een potentiële grondstof voor voedingsmiddelen, extracten en dranken. Een mooi voorbeeld van wat we tegenwoordig circulair gebruik noemen.

Kun je het rechtstreeks uit de centrifuge drinken?

Nee. Het ruwe water uit de olijfmolen is geen flesje bronwater met een paar gezonde stofjes erin.

Het is een complexe vloeistof met organisch materiaal, zuren, suikers, mineralen en fenolische verbindingen. De samenstelling verschilt bovendien per olijf, rijpheid, oogst en productiemethode. Voor menselijke consumptie moet de waterfractie daarom geschikt worden verwerkt, gezuiverd, gefilterd of geconcentreerd.

Hydroxytyrosol: waarom is daar zoveel belangstelling voor?

Hydroxytyrosol is een natuurlijke fenolische verbinding uit de olijf. De stof wordt veel onderzocht vanwege zijn antioxidatieve eigenschappen. Omdat hydroxytyrosol goed in water oplosbaar is, is juist de waterfractie uit de olijf interessant als mogelijke bron.

Dat betekent niet dat ieder drankje met olijfwater automatisch een bewezen gezondheidseffect heeft. De samenstelling, concentratie, hoeveelheid die je drinkt en de manier waarop het product is gemaakt, zijn allemaal van belang.

Interessant is nog niet hetzelfde als bewezen

Voor olijfoliepolyfenolen bestaat binnen de Europese Unie een officieel toegestane gezondheidsclaim. Onder specifieke voorwaarden mag worden vermeld dat olijfoliepolyfenolen bijdragen aan de bescherming van bloedlipiden tegen oxidatieve stress.

Die claim heeft betrekking op olijfolie die voldoende hydroxytyrosol en derivaten bevat. Dat betekent dus niet dat dezelfde claim automatisch geldt voor een fles of blik olijfwater.

Er wordt onderzoek gedaan naar olijfwater en hydroxytyrosol, maar woorden als polyfenolen, antioxidanten of olive water op een verpakking zijn op zichzelf geen bewijs voor een gezondheidseffect.

Niet alles waarop 'Olive Water' staat, is echt olijfwater

De term olive water wordt tegenwoordig voor verschillende producten gebruikt. Dat maakt het voor consumenten behoorlijk verwarrend.

Wil je het 'echte' olijfwater? Draai de verpakking om

Laat je niet verleiden door alleen de woorden OLIVE WATER op de voorkant van een fles of blikje. Kijk naar de ingrediëntenlijst én naar de omschrijving van de herkomst.

Ook olive fruit extract is niet automatisch hetzelfde als echt olijfwater. Een extract uit de vrucht kan afzonderlijk zijn geproduceerd en vervolgens aan gewoon water zijn toegevoegd.

Olijfbladextract kan óók polyfenolen bevatten

Het verschil betekent niet dat een drankje met olijfbladextract per definitie minderwaardig is. Olijfbladeren bevatten zelf verschillende fenolische verbindingen, waaronder oleuropeïne.

Het gaat om de juiste benaming en verwachting. Water uit de olijfvrucht, een hydroxytyrosolrijk extract en bruiswater met olijfbladextract zijn verschillende producten.

Geen wonderwater, wel een interessant onderzoeksgebied

Wanneer een geschikt verwerkt product daadwerkelijk hydroxytyrosol en andere fenolische verbindingen bevat, kunnen deze na consumptie worden opgenomen en door het lichaam worden verwerkt. Dat maakt olijfwater wetenschappelijk interessant.

Maar daaruit volgt niet dat een glas olijfwater ziekten voorkomt, je lichaam 'detoxet' of automatisch dezelfde voordelen biedt als een gezond mediterraan voedingspatroon.

Wie een product koopt vanwege de polyfenolen doet er daarom goed aan niet alleen naar de naam te kijken, maar ook naar de bron, de samenstelling en een eventueel opgegeven gehalte.

We hebben niets nieuws uitgevonden. We zijn anders gaan kijken naar iets wat er altijd al was.

Duizenden jaren lang draaide de olijfmolen om één product: de olie. Het water dat uit dezelfde vrucht kwam, was vooral een probleem. Nu begrijpen we beter dat juist in die waterfractie interessante verbindingen uit de olijf terecht kunnen komen.

Dat maakt echt olive fruit water een fascinerend product. Niet omdat het een wonderdrankje is, maar omdat het laat zien dat de olijf nog altijd meer te bieden heeft dan alleen de olie.

Onthoud vooral dit

1. Echt olijfwater is afkomstig uit de olijfvrucht.

2. Een deel van de polyfenolen komt tijdens de productie in de waterfractie terecht.

3. Ruw molenwater is niet bedoeld om rechtstreeks te drinken.

4. Water met olijfbladextract is iets anders dan olive fruit water.

5. Kijk op het etiket naar de werkelijke bron van het product.

6. Interessante wetenschap is nog geen bewijs voor iedere gezondheidsclaim.

Meer uit De Olijfolie Academie

Nog lang niet uitgelezen?

Ontdek meer verhalen over olijven, productie, kwaliteit, polyfenolen, smaak en gezondheid.